ARILJE PAROHIJA (HRAM SVETOG AHILIJA,ZADUŽBINA SVETOG TEOKTISTA MONAHA-KRALJA DRAGUTINA)

Web:    http://eparhija-zicka.rs/   

Paroh prvi: Protojerej Mirčeta Krupniković

e-mail: info.sluzba@eparhija-zicka.rs

Kontakt: +381 63 65-38-23

O Parohiji:

U Arilju je postojala stara crkva sv. Ahilija još početkom XIII veka, kada se pominje kao sedište moravičkog episkopa. Sadašnja zgrada podignuta je krajem XIII veka, za vreme zajedničke vladavine kraljeva Dragutina i Milutina. Posle propasti srpske države, u XV veku, crkva je opustela, pa se tek od XVII veka ponovo pominje u raznim zapisima. Po svojoj arhitekturi ariljska crkva pripada grupi spomenika raške škole. Jednobrodna osnova proširuje se u istočnom delu pevničkim transeptom čiji se kraci spajaju pod istim jednoslivnim krovom sa proskomidijom na severnoj i đakonikonom na južnoj strani. Oltarski deo završava se jednom prostranom apsidom, a na zapadu je kasnije dozidana spoljna priprata. Prilična visina crkve (u odnosu na ostale dimenzije) naglašena je kupolom podignutom na visokom tamburu. Osim toga, vertikalizam je podvučen i u spoljnoj dekoraciji — lezenama (uskim, lako isturenim delovima zida) koje se nižu oko cele crkve. U obradi fasada naročito su karakteristični frizovi arkadica upisaii u veće arkade. Taj ukras ponavlja se svuda unaokolo ispod krovnog venca zgrade. 

 Živopis u Arilju obeležava kraj trinaestog veka ne samo hronološki (rađen je oko 1296), već se njime završava ceo jedan stil, ceo način slikanja koji je vladao u našoj umetnosti toga stoleća. Nesređene prilike krajem XIII veka u državi i crkvenoj organizaciji odražavale su se i u umetnosti. Tako je u slikarstvu ariljske crkve često dolazilo do mešavine novosti i arhaizama, do sukoba stilova. Od fresaka su svakako najzanimljiviji istoriski portreti. Oni zauzimaju celu donju zonu slika u hramu i priprati. U crkvi su naslikani prvi Nemanjići, povorka srpskih arhiepiskopa i moravičkih episkopa. U priprati pred patronom crkve stoje: Milutin, Dragutin s modelom i Dragutinova žena Katelina; nešto dalje smešteni su Dragutinovi sinovi Vladislav i Urošic. Ovde je naslikana i velika istoriska kompozicija Sabor Stevana Nemanje, rađena po uzoru na pretstave vaseljenskih sabora koji se takođe nalaze u ovom delu crkve. — U naosu, osim portreta i pojedinačnih figura svetaca, ilustrovane su scene uobičajene u našem starom slikarstvu: Povorka arhijereja, Pričešće apostola i niz kompozicija iz Hristovog života. 

Fotografija: http://www.riznicasrpska.net/riznicasrpska/index.php?topic=39.0 

Tekst:

http://www.riznicasrpska.net/riznicasrpska/index.php?topic